Ένα από τα βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας είναι το περιβάλλον.
Όπως αυτό δουλεύει για εμάς, έτσι κι εμείς πρέπει ίσως να δουλέψουμε γι’αυτό πολύ περισσότερο. Χρειάζεται η χώρα μας επενδύσεις; πόσο σημαντικές είναι; ποιες είναι αυτές και πόσο χρειάζεται να μπει σε μια διαφορετική τροχιά ανάπτυξης; τι είδος ανάπτυξης;
Χθες το πρωί στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς παραχώρησε συνέντευξη τύπου για την παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, η οποία καλύπτει την περίοδο Ιούλιος 2014 – Ιούλιος 2015. Μοιράστηκαν με το κοινό τα βασικά ευρήματα της νέας έκθεσης του WWF Ελλάς. Για ενδέκατη από το 2005 έκθεση η οργάνωση καταφέρνει να μαζέψει όλη τη σχετική πληροφορία, να την αξιολογήσει, να την παρουσιάσει ως ένα εργαλείο πληροφόρησης, γνώσης για ενεργούς πολίτες, για όσους θέλουν να μάθουν πέντε πράγματα παραπάνω για το τι συμβαίνει με το περιβάλλον στην Ελλάδα και το εάν οι πολιτικές εφαρμόζονται και σε τι βαθμό. Ανάμεσα σε ικανά στελέχη, τίποτα δεν θα γινόταν δίχως το σημαντικό ρόλο της ομάδας των εθελοντών.
Η φετινή έκθεση είχε μια ιδιαιτερότητα. Παρουσιάστηκαν δύο διακριτές χρονικές φάσεις που αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικές κυβερνήσεις. Κοινό όμως στοιχείο των δύο αυτών κυβερνήσεων είναι η προσέγγισή τους σε σχέση με το περιβάλλον. Κυριότερη διαφορά μεταξύ των δυο περιόδων, πριν και μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, είναι η επί της ουσίας πολιτική εξαφάνιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, το οποίο συγχωνεύθηκε μαζί με τους τομείς της αγροτικής παραγωγής και της βιομηχανίας σε ένα γιγάντιο νέο Υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από διαφορετικής έντασης, αλλά όχι ποιότητας, αλλαγές στην περιβαλλοντική πολιτική και νομοθετικές πρωτοβουλίες.
«Η περιβαλλοντική πολιτική ήταν σε πολύ μεγάλο βαθμό απούσα, με το γεγονός ότι πάμε σε μια φάση όπου από την εποχή όπου το περιβάλλον ήταν λίγο αδιάφορο, τώρα μπαίνουμε σε μια φάση ξεκάθαρης επίθεσης σε μια σειρά από ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον και περιβαλλοντικό κεκτημένο. Από τα ενδεικτικά σημεία του τελευταίου χρόνου είναι η αύξηση των ανοιχτών υποθέσεων παραβίασης του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ., έχουμε πάει από 25 υποθέσεις το 2013 σε 36 το 2014 έχουμε πια την πρωτιά στην Ευρώπη», δήλωσε σχετικά ο Δημήτρης Καραβέλλας. Μεταξύ άλλων ο Δημήτρης Καραβέλλας υπογράμμισε «Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί το μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας και πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε σοβαρής και βιώσιμης αναπτυξιακής πολιτικής.
Η φετινή έκθεση γκρεμίζει τον μύθο του «βάρους» των περιβαλλοντικών περιορισμών για την προσέλκυση επενδύσεων. Όπως προκύπτει και από πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ, χώρες με πολύ πιο αυστηρή από την Ελλάδα περιβαλλοντική νομοθεσία αποτελούν ασφαλές έδαφος για την ανάπτυξη επενδυτικής πρωτοβουλίας. Πρέπει επιτέλους να ξεφύγουμε από τη λογική της επιλεκτικής διευκόλυνσης επενδυτών, με φωτογραφικές ρυθμίσεις που συνολικά εντείνουν την επενδυτική ανασφάλεια. Είναι απόλυτη ανάγκη να δημιουργηθεί επιτέλους ασφαλές θεσμικό πλαίσιο, τόσο για το περιβάλλον, όσο και για την ενθάρρυνση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας. Ευχόμαστε η νέα κυβέρνηση να αντιληφθεί την ιστορικά μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση ως αφετηρία για την αναμφισβήτητα απαραίτητη στροφή της χώρας προς μια πραγματικά βιώσιμη και ζωντανή οικονομία».
Το πρώτο εξάμηνο της περιόδου που καλύπτει η 11η ετήσια έκθεση του WWF Ελλάς για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας χαρακτηρίζεται από μια ξέφρενη καταστρατήγηση σημαντικών κανόνων περιβαλλοντικού δικαίου και νομικού πλαισίου περιβαλλοντικής ασφάλειας, των οποίων η εφαρμογή ήταν μεν διαχρονικά ελλειμματική, αποτελούσαν όμως σημαντικό κεκτημένο που έχρηζε θωράκισης και όχι κατάργησης. Η διαδικασία υποβάθμισης δεν περιβλήθηκε καν με τα τυπικά προσχήματα δημόσιας διαβούλευσης, επιστημονικής αιτιολόγησης και νομικής υποστήριξης.
Το δεύτερο εξάμηνο χαρακτηρίστηκε μεν από την απουσία πολιτικού σχεδιασμού και κεντρικής διοίκησης για το περιβάλλον και την οικολογικά βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, εντούτοις καταγράφονται και σε αυτή την περίοδο σημαντικές οπισθοχωρήσεις σε ζητήματα περιβαλλοντικής διακυβέρνησης, πολιτική απραξία σε επείγοντα ζητήματα περιβαλλοντικής πολιτικής και συνέχιση της διαχρονικά κακής νομοθέτησης και επιβράβευσης παρανομιών. Την περίοδο αυτή εξακολούθησε με
μεγάλη ένταση η έμφαση στα ορυκτά καύσιμα, ενώ μέσα στη γενικότερη πολιτική απραξία περί τα περιβαλλοντικά προχώρησε η διαδικασία σύναψης συμβάσεων παραχώρησης για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και η αδειοδότηση της νέας λιγνιτικής μονάδας «Πτολεμαΐδα V».
Γεγονός πια οι νέες καταδικαστικές αποφάσεις από το Δικαστήριο της ΕΕ κατά της Ελλάδος για μια σειρά από πράγματα, παράλυση των φορέων διαχείρισης των εθνικών πάρκων, αδειοδοτήσεις χωρίς προληπτικό περιβαλλοντικό έλεγχο, ψήφιση και εφαρμογή νέων αντιδασικών νόμων οι οποίοι επιτρέπουν ανάπτυξη οικισμών μέσα σε δάση και συνολικά τον τελευταίο χρόνο χαρακτηριστικό είναι η δραματική υποβάθμιση της ποιότητας της νομοθέτησης όπου έχει επικρατήσει η αδιαφάνεια και η λογική των φωτογραφικών ρυθμίσεων που παρουσιάστηκαν στη συνέντευξη. Προκύπτει σαφώς επιθετική πολιτική στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον της χώρας. Η απειλή είναι πραγματική και θεσμοθετημένη, παρόλο που δεν είναι ακόμα ορατή ως αποτέλεσμα στον φυσικό χώρο. «Είναι αποκαρδιωτική για τη νομική ομάδα του WWF Ελλάς η καταγραφή στις ετήσιες εκθέσεις κυρίως αρνητικών για το περιβάλλον νομοθετικών και πολιτικών εξελίξεων. Η κρίση δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως δικαιολογία για την περιθωριοποίηση του περιβάλλοντος σαν πολιτικού παρία. Είναι σχήμα οξύμωρο ότι στις μέρες μας μόνος προστάτης του φυσικού πλούτου της Ελλάδας είναι η απουσία επενδυτικού ενδιαφέροντος, που αν υπήρχε θα έθετε σε εφαρμογή το νέο, περιβαλλοντικά καταστροφικό θεσμικό πλαίσιο αδειοδότησης και ελέγχου» επισήμανε η επικεφαλής πολιτικής του WWF, Θεοδότα Νάντσου.
Μέσα σε περισσότερα αρνητικά στοιχεία, το σημαντικότερο θετικό που μπορεί κανείς να ξεχωρίσει είναι ότι ακόμα σε ορισμένες περιπτώσεις η κοινωνία αντιστέκεται. Όπως παγίως φαίνεται από τις εκθέσεις των τελευταίων ετών, μεγαλύτερη ελπίδα για να μπει ένα τέλος στην κακονομία και τις συνεχείς φωτογραφικές τακτοποιήσεις των λίγων εις βάρος πολλών, την αδιαφάνεια, το περιβαλλοντικό έγκλημα και την επιλεκτική εφαρμογή του δικαίου είναι η ισχυρή κοινωνία πολιτών. Η κοινωνία των πολιτών όταν αντιδρά, φέρνει αποτελέσματα. Μέσα στα ζόρια που περνάει η χώρα και την κρίση που ζούμε όλοι, η άποψη της οργάνωσης είναι πως το περιβάλλον δεν μπορεί να είναι θύμα αυτής της κρίσης. Με σοβαρή πολιτική και νομοθεσία που δεν αλλάζει κάθε τρεις και λίγο καθώς και πολλή δουλειά, το περιβάλλον θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμα και διέξοδο από την κρίση. Ας το δούμε σαν πρόκληση!
Φωτό-ρεπορτάζ: Δώρα Ιωάννου
